لوور در تهران

گنجینه مجموعه های ملی فرانسه

نام « لوور » برای بسیاری از مردم معادل واژه  « موزه » و تاریخچه مجموعه های لوور، با تاریخ فرانسه آمیخته که محصول قرن ها شور و اشتیاق است؛ این آثار ثمره ذوق بسیاری از مجموعه داران )شاهان، شاهزادگان و علاقه مندان(، تلاش باستانشناسان در یونان، مصر و غرب آسیا، سخاوتمندی اهداکنندگان و دانش کارشناسان موزه در انتخاب آثار خریداری شده است.  این مجموعه ها در عین حال بیانگر رؤیای جهانی بودن و جذابیت گوناگونی حاصل از نبوغ خلاقانه بشر است.  پرسه زدن در تالارهای لوور گذر از معبر چندین هزار ساله آثار هنری، از نخستین تمدن های شرقی تا اواسط قرن نوزدهم، است. در این نمایشگاه، شما را به کشف تاریخچه تشکیل موزه لوور، از روزگار شاهان فرانسه تا تحولات آن در عصر حاضر، دعوت می کنیم.

 

تولد یک مجموعه

هسته اولیه آثار لوور مجموعه های شاهان فرانسه است که شکل گیری آن در عصر رنسانس )قرون پانزدهم و شانزدهم( آغاز شد. فرانسوای اول ) ۱۵۱۵ تا ۱۵۴۷ ( تعداد زیادی تابلوی نقاشی خریداری کرد یا به نقاشان ایتالیایی سفارش داد. سنت حمایت شاهان از هنر در طول قرن هفدهم ادامه یافت و در دوره حکمرانی لوئی چهاردهم ) ۱۶۴۳ تا ۱۷۱۵ ( به اوج رسید. لوئی چهاردهم که بسیار به هنر علاقه مند بود، از هنرمندان مستعد عصر خود پشتیبانی کرده و از مجموعه داران بزرگ، اشیاء هنری از جمله تابلوهای نقاشی و مجسمه های کهن خریداری می کرد . این آثار یا زینت بخش کاخ لوور در پاریس می شدند که اقامتگاه شاهان فرانسه بود یا به کاخ ورسای فرستاده می شدند که در آن زمان در حال ساخت بود. جانشینان لوئی چهاردهم تا وقوع انقلاب فرانسه در سال ۱۷۸۹ به غنی تر کردن این مجموعه ادامه دادند.

 

تولد موزه

برنامه ریزی برای تشکیل موزه های نوین در قرن نوزدهم در اروپا مطرح شد.  اما طرح تأسیس موزه در کاخ لوور پس از وقوع انقلاب فرانسه در سال ۱۷۸۹ و سقوط نظام سلطنتی عملی شد. موزه مرکزی هنرها در ۸ نوامبر ۱۷۹۳ درهای خود را به روی بازدیدکنندگان گشود.  مجموعه های سلطنتی قدیمی، موسوم به  «اموال ملّی » و آثار توقیف شده مهاجران که از غوغای انقلاب گریخته بودند و همچنین اموال ملّی شده کلیسا در این موزه به نمایش گذاشته می شد . فتوحات نظامی ناپلئون، که در سال ۱۸۰۴ به عنوان امپراتور تاجگذاری کرد، باعث شد سیل آثار هنری به عنوان غنیمت جنگی از هلند، ایتالیا و پروس به پاریس سرازیر شود.  با اینکه، پس از سقوط امپراتوری در سال ۱۸۱۵این آثار به کشورهای مبدأ بازگردانده شدند . لوور به مدت چند سال، به دلیل تملک مجموعه های باشکوه از آثار کهن، به مخزن شاهکارهای هنر غربی تبدیل شد.

 

ناپلئون و هنر کلاسیک

ناپلئون، امپراتور فرانسه، به هنر باستان بسیار علاقه مند بود.  در سال ۱۸۰۷ ، او مجموعه متعلق به شوهرخواهرش، کامیلو بورگزه، عضو یکی از قدرتمندترین خانواده های اشرافی شهر روم، را خریداری کرد. بیشتر شاهکارهای این مجموعه، شامل مجسمه های یونان و روم و چند اثر از مصر باستان بود که کاردینال اسکیپیون بورگزه در اوایل قرن هفدهم میلادی طی دوره ای گردآوری کرده بود که کاوش های باستانشناختی در روم و اطراف آن بسیار رواج داشت.

ناپلئون در سال ۱۷۹۷ ، چندسال پیش از خرید این مجموعه، دستور داد مجموعه مشهور کاردینال آلساندرو آلبانی، از بزرگترین مجموعه داران شهر روم در قرن هجدهم، به پاریس آورده شود.  در سال ۱۸۱۵ ، این مجموعه به مالکش بازگردانده شد، اما پادشاه جدید فرانسه، لوئی هجدهم ) ۱۸۱۵ تا ۱۸۲۴ ( چند قطعه از این مجموعه را برای موزه لوور خریداری کرد.

 

رؤیای جهانی شدن

در قرن نوزدهم، لوور نقش مهمی در کشف تمدن های باستانی در حوزه مدیترانه ایفا کرد و به طور فعال در اکتشافات باستانشناختی یونان، مصر، بین النهرین و ایران مشارکت داشت و به این ترتیب، ایده ایجاد موزه جهانی تحقق یافت.

ورود مجموعه های تازه سبب شد موزه مصر در سال ۱۸۲۷ ، موزه آشور در سال ۱۸۴۷ و بخش « هنرهای اسلامی » در سال ۱۸۹۳ در موزه لوور تأسیس شود . خرید و اهدای مجموعه های مهم و معتبر باعث شد لوور مجموعه های آثار باستانی و هنرهای زیبای خود را کامل کند.  در عین حال توجه روزافزونی به آثار قرون وسطای مغرب زمین نیز شد.  در طول قرن نوزدهم میلادی، موزه به تکمیل مجموعه های هنر آن زمان نیز همت گماشت.  این مجموعه ها در نمایشگاه سالانه آثار نقاشی و مجسمه که در موزه لوور برگزار می شد، به نمایش درمی آمدند.

 

شامپولیون و گشایش موزه آثار مصر

فعالیت های هیئت علمی فرانسوی، که ناپلئون بناپارت را در لشکرکشی نظامی به مصر در سالهای ۱۸۰۱ ۱۷۹۸ همراهی می کرد، باعث توجه مشتاقانه اروپاییان به مصر باستان شد.  در سال ۱۸۲۲ ، ژان  فرانسوا شامپولیون پس از سال ها پژوهش، خط هیروگلیف را رمزگشایی کرد . او نخستین مدیر بخش مصر باستان در موزه لوور بود که در سال ۱۸۲۶ تأسیس شد.  آثاری که شامپولیون در مصر گردآوری یا از مجموعه داران بزرگ خریداری کرد، هسته اولیه مجموعه آثار مصر لوور را تشکیل داد . این مجموعه ها پس از سال ۱۸۲۷ در موزه تازه تأسیس آثار مصر به نمایش گذاشته شد. پس از آن کاوشه ای باستان شناختی افزایش یافت و در سال ۱۸۵۰ آگوست ماریت در گورستان باستانی ممفیس کاوش کرد و سعیدپاشا، حکمران وقت مصر، به او مأموریت داد که اداره آثار باستانی و موزه باستانشناسی قاهره را تأسیس کند.

 

دنیای یونانی  رومی : از مجموعه داران بزرگ تا نخستین باستان شناسان

توجه فرانسوی ها به گردآوری آثار باستانی یونان و روم در قرن نوزدهم میلادی با خرید و تملک مجموعه های بزرگ حکمرانان، شاهزادگان و علاقه مندان ادامه یافت.  مجموعه شارل  لوسین بناپارت، برادرزاده ناپلئون شامل تعداد زیادی سفال و موزائیک یونانی بود . ناپلئون سوم امپراتور فرانسه ) ۱۸۵۲ تا ۱۸۷۰ ( در سال ۱۸۶۱ مجموعه اشراف زاده ایتالیایی، مارکی کامپانا را که شامل هزاران قطعه گوناگون )سفال، جواهر، تزئینات معماری و مجسمه( بود، خریداری کرد.  در همین دوره نخستین اشیاء باستانی اِتروسک وارد مجموعه های لوور شد و فعالیت نخستین گروه های باستان شناسی فرانسوی در یونان بر غنای این مجموعه ها افزود.

 

گشایش موزه آثار آشور و کشف دوباره تمدن های شرقی

تمدن آشور در سال ۱۸۴۲ به یُمن کاوش های پل  امیل بوتا در خورس آباد، در نزدیکی موصل، شناخته شد. کشفیات او به تملک لوور درآمد و از سال ۱۸۴۷ در موزه آثار آشور به نمایش گذاشته شد . این آثار شور و هیجان بازدیدکنندگان را برانگیخت.

در نیمه دوم قرن نوزدهم، سفرهای اکتشافی به آناتولی، قبرس و لبنان به معرفی آثار بازمانده از گذشته این مناطق منجر شد. « ارنست دو سارزِک » آثار تمدن سومری، مهد ابداع خط میخی، را دوباره در تِلّو کشف کرد و به دنبال این کشف، در سال ۱۸۸۱ بخش آثار شرق باستانِ موزه لوور تأسیس شد.  در همین دوره بود که نخستین آثار ایران باستان به اروپا رسید.

 

کشف دوباره هنرهای قرون وسطی و تمدن های اسلامی

اروپا از اواسط قرن نوزدهم موفق شد هنرهای قرون وسطی )قرون پنجم تا پانزدهم( را دوباره کشف کند. درنتیجه، سال ۱۸۷۱ بخشی از موزه لوور به قرون وسطی اختصاص داده شد . در این بخش، مجسمه ها و یادمان هایی از قرون وسطی گردآوری شد که از تخریب های دوره انقلاب فرانسه محفوظ مانده بودند.  این بخش برای تکمیل مجموعه های خود به خریداری آثار مجموعه داران پرداخت و در همین دوره توجه مغرب زمین به آثار هنری تمدن های اسلامی نیز جلب شد. در نتیجه در سال ۱۸۹۳ قسمت « هنر اسلامی » در بخش تازه تأسیس هنرهای تزیینی افتتاح شد.  اشیاء دوره اسلامی تا سال ۱۹۰۵ در کنار آثار هنر غربی به نمایش گذاشته می شد و از این زمان نخستین تالار ویژه آثار هنر اسلامی در لوور گشایش یافت.

 

نمایش آثار هنر آن روزگار

موزه لوور از قرن نوزدهم با مدرنیته و آثار هنری آن روزگار ارتباط نزدیکی داشته است. همه ساله در نمایشگاه سالانه پاریس، موسوم به « سالن »، در موزه لوور آثار معروف ترین نقاشان و مجسمه سازان معاصر در معرض نمایش قرار می گرفت. در جریان همین نمایشگاه های سالانه، دولت آثار منتخب نمایشگاه را برای موزه های تحت نظر خود خریداری می کرد. این آثار ابتدا در « موزه لوگزامبورگ » پاریس، محل برپایی موزه هنرمندانِ در عرصه فعالیت، ارائه و سپس به مجموعه های موزه لوور منتقل می شد و گراورهای )چاپ دستی(  آنها برای فروش به علاقه مندان عرضه می شد.

 

موزه زنده

در قرن بیستم و ابتدای قرن بیست ویکم، سیمای موزه لوور به تدریج به آن چه که امروزه می بینیم، نزدیکتر شد.  طرح « لوور بزرگ» در سال ۱۹۹۳ اجرا و هرم شیشه ای آن براساس طرح معمار امریکایی چینی الاصل، آیو مینگ پی ساخته شد . بخش هنرهای اسلامی در سال ۲۰۰۳ تشکیل و تالارهای جدید لوور نیز در سال ۲۰۱۲  افتتاح و کاخ لوور بزرگتر شد . مجموعه های لوور از طریق خرید اشیاء و اهدای آثاری که برخی از آنها

در اینجا به نمایش گذاشته شده، روزبه روز غنی تر و کامل تر می شود . لوور سنت دیرپای خود را برای پذیرش آثار معاصر حفظ و از هنرمندان دعوت می کند در فضای موزه نمایش محیطی اجرا و نمایشگاه برگزار کنند یا تزئینات و گراورهای اصیل خلق کنند و این اقدام سبب تولید آثار باارزشی می شود که در کنار آثار کهن موزه به نمایش درمی آید.

 

علاقمندان به اطلاعات بیشتر در مورد موزه لوور می توانند بروشور این نمایشگاه را از لینک زیر دریافت نمایند

بروشور نمایشگاه لوور در تهران

متن:

فرانسوا بریدی، ژولین کُنی، ژودیت انون و دلفین میرودو